મધર્સ ફાઉન્ડેશન વર્ષોથી ગુજરાતના ખેતી મજુરી કરતા પરિવારોના ઘર, જમીન અને બંધારણીય હક્ક અને અધિકારોની રક્ષા માટે સંપૂર્ણ નિ:શુલ્ક તેમજ કોઇપણ ભેદભાવ વગર તેમનો ટેકો બનીને ઉભું છે….
મધર્સ ફાઉન્ડેશન જામનગર, ગુજરાતમાં કાર્યરત એક બિનસરકારી સંસ્થા છે.
અમે કોઈપણ રાજનૈતિક સંસ્થા સાથે સંકળાયેલા નથી.
અમે કોઇ દિવસ કોઇપણ પરિવાર પાસેથી ક્યારેય એક પણ રૂપિયો લીધો નથી.
અમારા કામની એક જ ઓળખ છે...પરિણામ.
અમે વર્ષોથી ગામડાઓમાં ખેતી મજૂરી કરતા પરિવારોના હિત માટે સંકલ્પબદ્ધ છીએ.
કારણ કે ભારતનું બંધારણ કાગળ ઉપર દરેક નાગરિકને એક સમાન અધિકારો આપે છે, પણ હકીકતમાં એ અધિકારો દેશના ગરીબ અને મધ્યમવર્ગીય લોકો સુધી કોઇ દિવસ પહોંચતા જ નથી. જે ખેડૂત ચાલીસ-ચાલીસ વર્ષથી પોતાની જમીન ઉપર ખેતી કરતો આવ્યો હોય એને પોતાના અધિકારોની જ ખબર નથી હોતી. જે પરિવારને સવારે સેક્શન (કલમ)-61 હેઠળ ઘર ખાલી કરવાની નોટિસ ફટકારવામાં આવે એને એ પણ ખબર નથી હોતી કે તેઓ આ નોટિસ વિરુદ્ધ લડી શકે છે અને જે મજૂરની જમીન હાઇપાવર ટ્રાન્સમિશન લાઈન માટે સંપાદિત કરવામાં આવી રહી હોય એને ખબર પણ નથી હોતી કે કાયદાની પણ મર્યાદાઓ હોય છે અને એ મર્યાદાઓ એમના રક્ષણ માટે જ બનાવવામાં આવી છે.
કાયદેસરની લડત દ્વારા… લોકોને એમના બંધારણીય અધિકારોની સમજ આપીને… અને એક વિશ્વાસ સાથે કે ન્યાય માત્ર પૈસાવાળા લોકોનો અધિકાર નથી.
ગુજરાતના ગામડાઓમાં હજારો પરિવારો વર્ષોથી સરકારી ખરાબા અને પડતર જમીન ઉપર રહેતા આવ્યા છે.
આ ઘરો દાયકાઓ પહેલાં બનાવવામાં આવેલા હોય… છતાંય આજે સરકાર એ જ ઘરોને ગેરકાયદેસર જાહેર કરી નાખે છે.
મધર્સ ફાઉન્ડેશન આવા પરિવારો વતી કલેક્ટર પાસે રેગ્યુલરાઈઝેશનની અરજીઓ કરે છે… ગુજરાત હાઈકોર્ટ સુધી લડત લડે છે… અને પરિવારોના ઘરોને કાયમી રીતે કાયદેસર માન્યતા અપાવવાનું કામ કરે છે.
૨,૧૦૦થી પણ વધુ પરિવારો માટે અમે આ લડત લડી અને જીતી ચૂક્યા છીએ. એ પણ સંપૂર્ણ નિઃશુલ્ક — એક પણ રૂપિયો લીધા વગર.
જ્યારે કંપનીઓના પ્રોજેક્ટ, ટ્રાન્સમિશન લાઈનો અને જમીન સંપાદન ગામડાઓ સુધી પહોંચે છે… ત્યારે પેઢીઓથી ખેતી કરતા ખેડૂતો પોતાની જ જમીન ગુમાવવાની સ્થિતિમાં આવી જાય છે. માત્ર જામનગર જિલ્લામાં જ અમે ૮૦૦થી વધુ ખેડૂતો માટે લડત લડી છે.
સરકારી નોટિસ મળ્યા પછી મોટા ભાગના પરિવારો માની લે છે કે સરકાર જે કહે છે એ જ સાચું હશે. અમે એમની ઢાળ બનીને ઊભા રહીએ છીએ — અને સમજાવીએ છીએ કે બંધારણ હેઠળ ખેડૂત હોય કે કંપની, મજૂર હોય કે મંત્રી, કાયદો બધા માટે એકસરખો છે.
ઘણા પરિવારો કોર્ટ સુધી પહોંચે એ પહેલાં જ હારી જાય છે — કારણ કે એમના દસ્તાવેજો અધૂરા હોય, ખોટી રીતે રજૂ થયેલા હોય, અથવા વર્ષો સુધી ભેગા જ કરવામાં આવ્યા ન હોય. અમે જરૂરી કાગળો ભેગા કરવામાં, ચકાસવામાં અને કાયદેસરની રીતે ગોઠવવામાં મદદ કરીએ છીએ.
પતિના અવસાન પછી અથવા પરિવારની જવાબદારી સ્ત્રીઓના ખભા ઉપર આવી પડે પછી, મહિલાઓ પોતાના જ ઘર અને જમીનના હકો ગુમાવવાની સ્થિતિમાં આવી જાય છે. અમે ખાસ કરીને મહિલાઓના જમીન અને વારસાગત અધિકારો માટે કામ કરીએ છીએ.
મતદાન માત્ર સરકાર બનાવવાનો અધિકાર નથી — પોતાના ઘર અને જમીનના ભવિષ્યને સુરક્ષિત રાખવાનો અધિકાર પણ છે. તમે મતદાન વખતે જે અધિકારનો ઉપયોગ કરો છો… એ જ અધિકારો એક દિવસ તમારા ઘરની રક્ષા પણ કરે છે.
૨,૧૦૦થી પણ વધુ પરિવારો માટે અમે આ લડત લડી અને જીતી ચૂક્યા છીએ. એ પણ સંપૂર્ણ નિઃશુલ્ક — એક પણ રૂપિયો લીધા વગર.
અમે એવા દાવા કરતા જ નથી… જેની સાબિતી અમે આપી ન શકીએ.
નીચે આપેલો દરેક આંકડો… ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં દાખલ થયેલા કેસો, સરકારી અરજીઓ અને જાહેર કાયદેસર રેકોર્ડ ઉપર આધારિત છે.
૮ ગામો
ચંદ્રગઢ, ધુતારપર, ધુડસિયા, લોઠિયા, રસુલનગર, વરણા, રાજસ્થળી, રાજડા,
૨,૧૦૦+ પરિવારો. જામનગર કલેક્ટર પાસે રેગ્યુલરાઈઝેશનની અરજીઓ દાખલ.
૪ ગામો — ભારવાડા સહિત
૧૫૦+ પરિવારો માત્ર ભારવાડા ગામમાં.
સેક્શન ૬૧ની નોટિસો સામે કાયદેસર લડત. ₹૫૦ લાખથી પણ વધુ થઈ શકે એવો કાયદેસર ખર્ચ મધર્સ ફાઉન્ડેશને સંપૂર્ણ રીતે ઉઠાવ્યો.
રફાળા ગામ
૨૫+ પરિવારો. અમરેલી કલેક્ટર પાસે અરજીઓ દાખલ.
ઉપર આપેલો દરેક ઓર્ડર જાહેર કાયદેસર રેકોર્ડનો ભાગ છે.
મધર્સ ફાઉન્ડેશન જામનગર
જલ પટેલ જામનગરના મધર્સ ફાઉન્ડેશનના અધ્યક્ષ છે… અને ગુજરાતના હજારો પરિવારો માટે મધર્સ ફાઉન્ડેશન વતી ઉઠતો એક અવાજ પણ છે.
જામનગરમાં ઊછરેલી જલ પટેલે બાળપણથી પોતાના પરિવારને ખેતી મજૂરી કરતા શ્રમિકો માટે એક પછી એક કાયદેસરની લડતો લડતા જોયા છે.
જલ પટેલને વારસામાં કોઈ વ્યવસાય નહોતો મળ્યો એક લડત મળી હતી.
આજે જલ પટેલ સોશિયલ મીડિયાના માધ્યમથી… ગામડાઓમાં યોજાતા કાયદાકીય કેમ્પો દ્વારા… અને જરૂરતમંદ પરિવારો સુધી સીધા જોડાઈને… આ સંસ્થાનો અવાજ ગુજરાતના હજારો પરિવારો સુધી પહોંચાડવાનું કામ કરે છે.
ઘણા પરિવારો માટે પોતાના પ્રશ્નો ગાંધીનગર અને દિલ્હી સુધી પહોંચાડવાનું કામ આજે જલ પટેલનો અવાજ કરે છે.
જલ પટેલનો વાયદો એ જ સંસ્થાનો વાયદો છે. કોઈપણ પરિવાર પોતાના માથા ઉપરનું છાપરું નહીં ગુમાવે. અને જો ક્યારેય બુલડોઝર તમારા આંગણે પહોંચે… તો જલ પટેલ તમારી ઢાળ બનીને ઊભી રહેશે.
મનસુખભાઈ કોઠિયાએ વર્ષો પહેલાં પોતાની મહેનતની કમાણીથી રાજસ્થળી ગામમાં પોતાનું ઘર બનાવ્યું હતું. એ જ ઘરમાં એમના પરિવારની ત્રણ પેઢીઓ મોટી થઈ છે.
પણ આ લડતની શરૂઆત માત્ર એક સરકારી નોટિસથી થઈ નહોતી.
મનસુખભાઈના ખેતરની બાજુમાં જ બીજા એક ખેડૂતની જમીન આવેલી હતી. એ ખેડૂતની સરકારી તંત્રમાં અને સ્થાનિક નેતાઓ સાથે સારી ઓળખાણ હતી.
મનસુખભાઈએ પોતાના કૂવામાંથી એને પાણી આપવામાં મદદ કરી હતી. પણ એક સમયે મનસુખભાઈએ ના પાડી — કારણ કે એ વર્ષે એમણે ડુંગળીનું વાવેતર કર્યું હતું.
પણ પોતાના પ્રભાવ અને ઓળખાણના ઘમંડમાં જીવતા લોકો માટે “ના” સાંભળવી સહેલી વાત નથી હોતી. અને ત્યાર પછી મનસુખભાઈના ઘર પાછળ આખી સરકારી વ્યવસ્થા લાગી ગઈ.
૨૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ મનસુખભાઈને માત્ર બે દિવસમાં ઘર ખાલી કરવાની નોટિસ ફટકારવામાં આવી. એ જ દિવસે મનસુખભાઈ મધર્સ ફાઉન્ડેશન સુધી પહોંચ્યા.
મધર્સ ફાઉન્ડેશનની ટીમ તરત રાજસ્થળી ગામ પહોંચી ગઈ. ડિજિટલ સર્વે, માપણી અને દસ્તાવેજો — જે કામ માટે ખાનગી કન્સલ્ટન્ટ ₹૫૦ હજારથી પણ વધુ લેત… એ બધું મધર્સ ફાઉન્ડેશને પોતાના ખર્ચે કર્યું.
બીજા જ દિવસે ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી. અને માત્ર ચાર દિવસમાં — ૩૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ — સ્ટે ઓર્ડર મેળવવામાં આવ્યો.
પણ સરકાર અહીં અટકી નહીં. આઠ મહિના પછી કલેક્ટરે માત્ર એક લીટીમાં અરજી નામંજૂર કરી… અને ફરી એક વખત ઘર તોડવાની નોટિસ ફટકારી.
મધર્સ ફાઉન્ડેશન ફરી ત્રણ દિવસની અંદર ગુજરાત હાઈકોર્ટ પહોંચી ગયું. જસ્ટિસ અનિરુદ્ધ પી. મયીએ બીજી વખત સ્ટે ઓર્ડર આપ્યો.
૪ દિવસ
નોટિસ — ૨ દિવસમાં ઘર ખાલી
સર્વે, માપણી, હાઈકોર્ટ પિટિશન
પહેલો સ્ટે ઓર્ડર · જસ્ટિસ ભટ્ટ
બીજો સ્ટે ઓર્ડર · જસ્ટિસ મયી
ભરવાડા એક ગામ છે જ્યાં ખેડૂત અને નાના વેપારી પરિવારો વસે છે — એવા પરિવારો જે ચાર-પાંચ પેઢીઓથી એક જ જગ્યાએ રહેતા આવ્યા છે.
ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ની શરૂઆતમાં, ગામભરમાં ડેમોલિશન નોટિસ ફટકારવામાં આવી. કુલ ૧૫૦ ઘરો તોડવાના નિશાનદાર બનાવાયા — ન કોઈ સલાહ-મસલત, ન કોઈ પુનઃવસવાટની વાત.
એક જ બપોરમાં આખા ગામમાં ગભરાટ ફેલાઈ ગયો. સાંજ સુધીમાં ગામના વડીલો મધર્સ ફાઉન્ડેશન સુધી પહોંચી ગયા હતા.
જે કામ ત્રણ-ચાર ઘરના સર્વેથી શરૂ થયું હતું… એ ઝડપથી આખા ગામની સંકલિત લડત બની ગયું — ઘેરઘેર દસ્તાવેજો ઊભા કરવા, જમીન-રેકોર્ડ ફરી ભેગા કરવા, અને એક સંયુક્ત પિટિશન તૈયાર કરવી.
મધર્સ ફાઉન્ડેશનની ટીમે ભરવાડામાં ચાર રાતો ગાળી — પ્લોટ માપ્યા, બાંધકામોની તસવીરો લીધી… અને દાયકાઓ જૂના માલિકી-હક્કના રેકોર્ડ ભેગા કર્યા જે સરકારી ચોપડે ભુલાઈ ગયા હતા.
૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ના રોજ, ૧૫૦ પરિવારોના નામે એક સંયુક્ત પિટિશન ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી. એ જ અઠવાડિયે બેન્ચે કેસ સાંભળવાનો શરૂ કર્યો.
પહેલી વખત ગામ પાસે એક એવો કાગળ હતો જે સરકારી નોટિસનો જવાબ આપતો હતો.
આજે કેસ પુનર્વસનની સુનાવણીના તબક્કે છે — દરેક પરિવાર રજૂ છે, દરેક રેકોર્ડ ફાઈલમાં છે.
ગામભરમાં ડેમોલિશન નોટિસ
ઘેરઘેર દસ્તાવેજો ભેગા કરવાનું શરૂ
૧૫૦ પરિવારોની સંયુક્ત પિટિશન
હાઈકોર્ટનો સ્ટે · વ્યક્તિગત સુનાવણીનો આદેશ
ખંભાળિયાના ખેડૂતો માટે પહેલી ચેતવણી રાતોરાત ખેતરમાં ઠોકેલા ખીલા હતા — ઊભા પાક ઉપરથી સીધી લાઈન ખેંચીને બનાવેલો કોરિડોર.
એ જમીન ચૂપચાપ એક ખાનગી ટ્રાન્સમિશન લાઈન માટે સંપાદિત કરી દેવામાં આવી હતી. ન કોઈ સુનાવણી, ન વળતરની સમીક્ષા, ન ખેડૂતો સમજી શકે એવી ભાષામાં નોટિસ.
બીજા દિવસે જ્યારે કોન્ટ્રાક્ટરનાં વાહનો આવ્યાં, ત્યારે ખેડૂતોએ રસ્તો રોકી દીધો. અને એ જ સાંજે તેઓ મધર્સ ફાઉન્ડેશનની નજીકની જિલ્લા કચેરી સુધી ચાલતા પહોંચ્યા.
આ કેસ એક જૂનો સવાલ ફરી ઊભો કરતો હતો — એવો સવાલ જેનો જવાબ ભારતના બંધારણે વર્ષો પહેલાં આપી દીધો છે, પણ સરકારી તંત્ર સુધી હજુ પહોંચ્યો નથી.
ટીમે મૂળભૂત કામથી શરૂઆત કરી — અસલ સંપાદન સૂચના શોધવી, પ્રોજેક્ટના પર્યાવરણીય અને સામાજિક પ્રભાવ રિપોર્ટ માગવા, અને દરેક જમીન-માલિક પાસેથી શું થયું એ સાંભળવું.
ત્રણ અઠવાડિયા પછી, સંપાદનની રીત અને કાયદેસર સલાહ-મસલતના અભાવને પડકારતી પિટિશન ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવી.
પહેલી વખત પ્રોજેક્ટની ફાઈલ ખુલ્લી પડી — અને છોડી દેવાયેલા પગલાંની સ્પષ્ટ યાદી બહાર આવી.
આજે વાટાઘાટો ફરી શરૂ થઈ છે — પણ હવે સરકારની શરતો ઉપર, કોન્ટ્રાક્ટરની શરતો ઉપર નહીં.
રાતોરાત ખેતરમાં ખીલા આવ્યા
ખેડૂતો મધર્સ ફાઉન્ડેશન પહોંચ્યા
ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં પિટિશન
કોર્ટે બાંધકામ બંધ કરવાનો આદેશ આપ્યો
મધર્સ ફાઉન્ડેશન વર્ષોથી જે કાયદેસરની લડતો લડી રહ્યું છે… એ હવે ગુજરાતના અખબારો, ન્યૂઝ ચેનલો અને સોશિયલ મીડિયામાં પણ ચર્ચાનો વિષય બની રહી છે.
કારણ કે જ્યારે હજારો પરિવારોના ઘર ઉપર બુલડોઝરનો ખતરો ઊભો હોય… જ્યારે ખેડૂતો પોતાની જ જમીન બચાવવા માટે કોર્ટના દરવાજા ખખડાવતા હોય… ત્યારે આવી લડતો લાંબા સમય સુધી છુપાઈ રહેતી નથી.
ગુજરાતના હજારો પરિવારો માટે જલ પટેલ સોશિયલ મીડિયા દ્વારા સીધા જોડાયેલો એક અવાજ બની ચૂક્યા છે.
સરકારી નોટિસો શું હોય છે… લોકોએ કાયદેસર રીતે શું કરવું જોઈએ… કયા અધિકારો એમને બંધારણ આપે છે… અને કઈ રીતે લડવું જોઈએ… આ બધી વાતો મધર્સ ફાઉન્ડેશન સીધી લોકો સુધી પહોંચાડે છે.
અહીં તમને કાયદાકીય સમજ પણ મળશે… ચાલતી લડતોના અપડેટ પણ મળશે… અને ગામડાઓની જમીન ઉપર ચાલી રહેલી હકીકત પણ જોવા મળશે.
હાઈકોર્ટ અને જિલ્લા સ્તરે પરિવારોની કાનૂની લડત લડતા એડવોકેટ્સ.
પ્રશાંત શર્મા
એડવોકેટ — ગુજરાત હાઈકોર્ટ
અમદાવાદના નામાંકિત હાઈકોર્ટ એડવોકેટ. જમીન, ડિમોલિશન અને બંધારણીય અધિકારોના કેસોમાં વર્ષોનો અનુભવ. મધર્સ ફાઉન્ડેશન માટે જામનગરના પરિવારોની હાઈકોર્ટ પિટિશનો સંભાળે છે.
ગુજરાત હાઈકોર્ટના એડવોકેટ. રિટ પિટિશન, સ્ટે ઓર્ડર અને રેવેન્યૂ કેસોમાં અમારી ટીમના સહયોગી.
ગુજરાત હાઈકોર્ટના એડવોકેટ. રિટ પિટિશન, સ્ટે ઓર્ડર અને રેવેન્યૂ કેસોમાં અમારી ટીમના સહયોગી.
અમારી લડતોને ગુજરાતના લોકો સુધી પહોંચાડતા મીડિયા સહયોગીઓ.
ગુજરાતના સામાજિક, કાનૂની અને ગ્રામ્ય મુદ્દાઓ ઉપર રિપોર્ટિંગ કરતી ડિજિટલ ન્યૂઝ પ્લેટફોર્મ Sanatan Satya News ના ફાઉન્ડર. મધર્સ ફાઉન્ડેશનની લડતોને રાજ્યભરના પ્રેક્ષકો સુધી પહોંચાડવામાં મહત્ત્વનો ભાગ ભજવે છે.
અમારી ટીમ વધી રહી છે — અમદાવાદ, મહેસાણા અને બીજા જિલ્લાઓમાં કોઓર્ડિનેટર્સ ટૂંક સમયમાં ઉમેરાશે.
